28 Aralık 2015 Pazartesi

Türk Basın Tarihinin Latin Harfleriyle Yazılan İlk Makalesi




Hangi harfin hangi sesi temsil edeceği konusunda kafa karışıklığı, noktalama işaretlerinin azlığı, hangi kelimelerin ayrı, hangilerinin bitişik yazılacağı üzerine ufak denemeler... Türk basın tarihinin Latin harfleriyle yazılan ilk makalesinde göze çarpanlar bunlar. 27 Haziran 1928'de Milliyet gazetesi tarafından yayımlanan ve Arap harfleriyle yazılmış gazetenin içinde ufacık bir yer kaplayan makale, "Bax veqil İsmet Paxa hazretlerinin Istambula gelixini" haber veriyor. Gerek haberin hemen üzerinde yer alan ve Latin harflerinin nasıl okunacağını açıklayan kutucuk, gerekse makalenin Arap harfleriyle tekrarı, gazetelerin alfabe değişikliği sırasında üstlendiği öğretici role işaret ediyor. Makalenin, Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanun'un yürürlüğe girdiği 1 Kasım 1928'den ve basının Latin harflerine geçtiği 1 Aralık 1928'den aylar önce yayımlanması da bu rolü destekler nitelikte. İlk makaleyi izleyen aylarda Cumhuriyet, İkdam, Son Saat ve Hakimiyet-i Milliye gazeteleri de yavaş yavaş Milliyet'e katılıyor ve Türk basınındaki Latin harfleriyle yazılan makalelerin oranı, henüz Latin harfleri kanunu yürürlüğe girmeden önce git gide artmaya başlıyor. Milliyetin 29 Haziran 1928 sayısında da dönemin sayfa tasarımcılarının yüreğine su serpen ufak bir haber bulunuyor: "Jeni harflerimiz o kadar fazla jertutmyjor."

Kaynak: NatGeo

0 yorum: